حقوق و تعهدات و مسئولیت‌های مستقل با شخصیت حقوقی

حقوق و تعهدات | وکیل شرکت

پیامد مهم دیگر شناسایی شخصیت حقوقی، دارا شدن حقوق و تکالیف برای شخص حقوقی مستقل از اعضای خود است.

این ویژگی که اهلیت شخص حقوقی نیز خوانده می‌شود، اثر محوری پذیرش نهاد شخصیت حقوقی به شمار می‌رود.

قانونگذار ویژگی مزبور را به عنوان قاعده‌ی دارا شدن کلیه حقوق و تکالیف شخص حقوقی همانند شخص حقیقی از یک سو و استقلال آن‌ها از حقوق و تکالیف اعضای تشکیل دهنده‌ی شخص حقوقی از سوی دیگر، بدین شرح در ماده 588 قانون تجارت مقرر نموده است:

«شخص حقوقی می‌تواند دارای کلیه‌ی حقوق و تکالیفی شود که قانون برای افراد قائل است مگر حقوق و وظایفی که بالطبیعه فقط انسان ممکن است دارای آن باشد، مانند حقوق و وظایف ابوت، بنوت و امثال ذلک.»

نتیجه‌ی اثر مورد بحث به نحو منعکس در مقرره بالا، آن است که اصل بر اهلیت شخص حقوقی به دارا شدن کلیه حقوق و تکالیف متصوره‌ی قانونی برای افراد است.

در موارد تردید باید مصداق مطروحه را به گونه‌ای با قاعده مذکور در ماده 588 تطبیق نمود، که هم هدف مقنن در برخورد یکسان با اشخاص حقوقی از جهت اعطای اهلیت کامل این گونه اشخاص تأمین گردد.

به دور از افراط در اعمال قاعده، اموری که با ماهیت شخصیت حقوقی سازگاری نداشته و مخصوص انسان‌هاست از شمول حکم ماده مرقوم مستثنا شوند.

درباره‌ی قاعده‌ی مورد بحث و استثنائات وارد بر آن دو محدودیت مهم به چشم می‌خورد، که هر یک از مسیری متفاوت حدود اعمال آن را محدودتر می‌سازد.

نخست آنکه، استثنائات مقرر در ماده 588 جنبه تمثیلی دارند و در نتیجه، چنانچه هر امری خواه امروزی و خواه در آینده ماهیتاً امری انسانی و متناسب با طبیعت شخص حقیقی تشخیص داده شود باید از شمول حقوق و تکالیف شخص حقوقی خارج دانسته شود.

قید عبارت «مانند» در ماده مذکور به روشنی مؤید این تفسیر است.

دوم آنکه، آنچه که به عنوان «اصل تخصص» یا «اصل اختصاصیت شخص حقوقی» در ارتباط با اشخاص حقوقی شناخته شده، در محدودسازی قاعده مندرج در ماده 588 نقشی بنیادین بازی می‌نماید.

بدین معنا که، اشخاص حقوقی بایستی تنها در حدود صلاحیت قانونی خود که در قانون یا اساسنامه‌ی آن‌ها مذکور افتاده، عمل نمایند.

به موجب این نظر، دولت تنها شخصیت حقوقی است که از اصل اختصاصیت شخص حقوقی مستثنا شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *